Баъзилар фақат аския ёки хазил гаплар эшитгсагина куладилар. Комедия ёки қизиқ сўзлар сени кулдириши мумкин, лекин у yзоққа бормай тугаб қолади, хақиқий қувонч эса ичингдадир. Муқаддас Рухни қабул қилганингдан кейин Xудо сенинг рохатланиб қувонишингни ва ғайрат ичингдан чиқишини истайди.

Ич ичингдан қувон ва уни ташқарига чиқаришни ўрган. Хеч ким ва хеч нарса қувончингни сўндира олмасин. Юқоридаги оятда: «Xудонинг қувончи сизнинг кучингиз.» -дейилган. Бу сен қандайдир яхши хабар эшитганда ёки бирор ютуққа эришганда келадиган қувончга ўхшамайди. Асло! Бу Xудонинг қувончидир!

Бу қувонч Муқаддас Рухдан, Каломдан келади. Сен қувончингни ташқарига чиқара бошлаганингда мана шу қудрат юзага чиқади ва қийинчиликлар сенга тобе бўлади. Муқаддас Рух сени қаерда ёки қачон қамраб олмасин, қувонасан.

Қаерда қувонч бўлса Шайтон уни тўхтатишга уринади. Агар шайтон оилаларни барбод қилмоқчи бўлса кўпинча қувончни ўғирлашга харакат қилади. Хамма хафа бўлиб жахли чиқиши, ғаши келиб хавотирланиши мумкин.

Хаттоки болалар хам мактабдан уйга хафа ёки тушкин рухда қайтиши мумкин. Қувонч бўлмаган хонадонда иблис хукмронлик қилиши мумкин. Нима бўлишидан қатъий назар уйингдан унга жой хам фурсат хам берма.

Қийин вазиятлар ёки машаққатлар ичида ичингни қувонч қамраб олсин. Шундай қилсанг қийинчиликлар парчаланади, танадаги ўсимталар кетиб қарзларинг тўланади! Шунинг учун Муқаддас Каломда «Эй, биродарларим, турли синовларга дучор бўлганингизда, уни катта севинч билан қабул қилинглар» -дейилган. (Ёқуб 1: 2).

Агар вазиятлар қувончингни ўғирлаган бўлса , энди уларни қайтариб оладиган вақт келди. Қувонч сенинг ичингда! Худога иззату-икромлар бўлсин! Мен қувонч билан тўламан ва тинчлик билан бошқариламан; Тоғу-тепаликлар олдимда пасаяди ва даладаги дарахтлар қувончдан қарсак чалади. Атрофимда нима содир бўлишидан қатъий назар, қутқарувчи Тангримга қарайман, чунки Унинг рахм-шавқати абадийдир!

Азизлар, бордию, ўз фикрингизни билдириш истагида бўлсангиз, Дилкаш Радио телеграм каналимиздан фойдаланиб бизга хабар юборинг. Раббимиз инояти сиз муҳтарамга ёр бўлсин. Хайр, омон бўлинг.

Xудо бермоқчи бўлган нарсаларни бирданига бизларга жойлаб қўйишини Раббий билан сурган хаётимиз мобайнида билиб олдик. Баъзи нарсаларнинг ўсиши учун вақт керак бўлади. Имонда етук бўлиб ўсиб бораркансaн баъзи қилган хатоларингни қайтадан қилмасликка харакат қиласан. Ғайритабиийликка йўл бу -Xудонинг севгисидир. Исо хамма ишларини Отанинг мухаббатидан илхомланиб қилди. Севги бу амал қилувчи қудратдир. Aгар кимнидир севсанг фақат сўзда эмас амалда кўрсатишинг керак. Исо хасталарни кўрганда уларга рахми келди. Биз Xудонинг севгиси шартсиз бўлгани яъни хеч нарса талаб қилмагани учун уни агапе деб атаймиз. Қаерда севги бўлса ўша ерда Xудонинг қудрати амал қилади. Муқаддас Каломда Исо худбинлик эмас рахм- шавқат билан харакат қилгани ёзилган. У Ўз шухрати учун эмас Отанинг мухаббатини кўрсатиш учун ишларини қилган. Сен қиладиган ишларингни қайси ниятда қиласан? Агар Xудо севгисидан бўлак бошқа нарса бўлса унда буни Xудо фош қилади. Севги мангудир. (Юханно 3:16) »Зеро, Худо оламни шунчалик севдики, Ўзининг ягона Ўғлини берди. Токи Унга ишонганлардан биронтаси ҳалок бўлмасин, балки абадий ҳаётга эга бўлсин »

Aмос китобининг 3-бобида » Икки киши келишиб олгандан кейингина бирга йўлга тушади.» Биз Xудонинг Каломи билан келишиб олиш хақида вахийга эга бўлишимиз керак. Сен Унинг қиёфасида Унга ўхшаш бўлиб яратилгансан. Худо сени Ўзи билан келишиш учун яратган. Худонинг Каломига нисбатан қандайдир тўғри келмайдиган ёки салбий фикрларинг бўлса ўшаларни тўғрилаб олишинг керак. Худо билан бир бўлсанг унинг қудрати хаётингга келиши учун шай бўлиб турибди.

»Масиҳнинг шарофати билан биз Худо ваъда қилган баракаларни олдик. Энди сизлар бузғунчи эҳтирослар дастидан авж олган бу дунёнинг ахлоқсизлигидан қочиб, Худонинг илоҳий табиатидан баҳраманд бўла оласизлар.»

Илохийликка олиб борувчи йўл –мухаббат эканини билиб олиб Xудо билан келишиб , рози бўлиб бирлашиб олдик, ЭНДИ, бизлар Унинг илохий табиатидан бахраманд бўла оламиз. Мўъжизалар илохий табиатнинг бир бўлагидир. Бу энди сенинг иккинчи ривожланиши керак бўлган табиатинг эмас, бу аллақачон сенда бор бўлган табиатдир. Мўъжизалар аъзойи -баданинг учун хаво кабидир. Тананг учун хаво қанчалик зарур бўлса энди ғайритабиийлик хам Xудо билан сурадиган умринг учун шунчалик зарурдир. Худонинг инояти туфайли сен Масихнинг ўлими тирилиши ва юксалишига шериксан. Ғайритабиийликда хам бизлар Xyдо истагандек яшашимиз мумкин.

Азизлар, бордию, ўз фикрингизни билдириш истагида бўлсангиз, Дилкаш Радио телеграм каналимиздан фойдаланиб бизга хабар юборинг. Раббимиз инояти сиз муҳтарамга ёр бўлсин. Хайр, омон бўлинг.

Сиз одатан мулойим, яъни мулойимликни у ҳақда ўйламасдан бажармасангиз, мулойимликка даъво қилолмайсиз. Сиз ҳар доим самимий бўлмасангиз, самимийликка даъво қилолмайсиз. Рафиқасига кўпинча содиқ бўлган эр, унга доимо содиқ эмас. Сизнинг одатларингиз сизнинг характерингизни белгилайди. Масиҳга ўхшаш характерни шакллантиришнинг фақат бир йўли бор: Сиз уларни машқ қилишингиз керак – ва бу вақт талаб қилади. Тезда ўзлаштириладиган одатлар бўлмайди. Павлус Тимўтийни шундай огоҳлантирган, “Сенинг муваффақиятингга ҳамма гувоҳ бўлиши учун ўзингни бу ишларга бутунлай бағишла.” (1 Тимўтийга 4:15)

Агар сиз бирор нарсани узоқ вақт давомида машқ қилсангиз, сиз уни яхши ўзлаштирасиз. Такрорлаш характер ва маҳоратнинг онасидир. Ушбу характер шакллантирадиган одатлар “руҳий интизом” деб номланади ва буни ўргатадиган бир қанча китоблар мавжуд. Руҳий етукликка ўсиб борар экансиз, ушбу жараёнда Худога ҳамкор бўлишингиз учун бир қанча йўллар бор. Ҳаттоки сиз буни ҳис қилмасангиз ҳам Худо ҳаётингизда ишлайди. Руҳий ўсиш баъзида зерикарли иш бўлиб, кичкина қадамлар асосида амалга ошади. Яхши томонга ўзгаришни кутинг. Муқаддас Каломда шундай ёзилган, “Ер юзида ҳар бир нарсанинг ўз вақти ва даври бўлади.” (Воиз 3:1)

Руҳий ҳаётингизда ҳам фасллар бўлади. Баъзида сизда қисқа ва кескин ўсиш бўлади ва кейинчалик барқарорлик ва синовлар келади.

Сиз қайси муаммолар, одатлар ва оғриқлардан мўъжизали тарзда қутулишни ҳоҳлайсиз? Мўъжиза ҳақида ибодат қилиш яхши, лекин натижа вақт ўтиши билан ўзгариш орқали келса, кўнглингиз чўкмасин. Вақт ўтиши билан, секин ва барқарор оқим жуда қаттиқ тошни ҳам синдиради ва катта тошларни кичик тошчаларга айлантиради. Вақт ўтиши билан кичик шохча баландлиги юз метрдан ошадиган баҳайбат дарахтга айланиши мумкин. Худо сизга Ўзи ва сиз ҳақингизда, ҳаёт, муносабатлар ва бошқа нарсалар ҳақида ўргатган ҳар бир дарсини қайд қилиб боринг. Буларни қайта кўриб чиқиш ва ёдга олиш ҳамда кейинги авлодга қолдириш учун қайд қилиб боринг. Дарсларни такрорлашимизнинг сабаби биз уларни унутишимиздир. Муқаддас Каломда шундай ёзилган, “Демак, биз эшитганларимиздан қайтмаслик учун буларга жуда кўп диққат қилишимиз керак.” (Ибронийларга 2:1)

Азизлар, бордию, ўз фикрингизни билдириш истагида бўлсангиз, Дилкаш Радио телеграм каналимизга ташриф буюринг. Раббимиз инояти барчангизга ёр бўлсин азизлар. Хайр, омон бўлинг.

Чунки ҳаётингизнинг ҳар бир куни сиз туғилмасдан илгари Худонинг календарида ёзилиб қўйилган эди ва сизда содир бўлаётган ҳар бир нарсанинг руҳий аҳамияти мавжуддир. Ҳар бир нарса! Римликлар 8-боби, 28-29-оятлари бунинг нима учун эканлигини тушунтиради: “Биз биламизки, Худони севганларга, яъни Худо Ўз муроди бўйича даъват этганларга ҳамма нарса яхшилик бўлиб хизмат қилади.” (Рим. 8:28)

Ушбу оят Муқаддас Каломдаги нотўғри талқин қилинган оятлардан биридир. Бу оят, “Худо ҳамма нарсани менинг ҳоҳлаганимдек амалга оширади” деган маънони англатмайди. Кўриниб турибдики бу нотўғридир. Бу оят, “Худо ерда ҳамма нарсани яхшилик билан тугатади” ҳам демайди. Бу ҳам нотўғридир. Ерда бир қанча ғамгин тугашлар бор. Биз йиқилган дунёда яшаяпмиз.

Фақатгина жаннатда ҳамма нарса Худо ҳоҳлаганидек мукаммал амалга ошади. Шунинг учун ҳам бизга ибодат қилиш айтилган, “Сенинг Шоҳлигинг келсин. Осмонда бўлгани каби, Ерда ҳам Сенинг ироданг бажо келсин.” (Матто 6:10). Римликларга мактубдаги ушбу оятларни тўлиқ тушунишимиз учун уни оятма-оят ўйлаб кўришимиз керак.

“Биз биламиз” деган ибора: Қийин вақтларда бизнинг умидимиз мусбат фикрлашга, умидли фикрлашга ёки таббий оптимистликка қаратилолмайди. Бу Худо барча нарсани назорат қилиб турганлиги ва У бизни яхши кўрганлиги ҳақиқатига қаратилгандир.

“Худо… даъват этганларга… “ деган ибора, барча нарсани яратган Буюк Яратувчи бор. Сизнинг ҳаётингиз тасодиф, тақдир ёки омаднинг оқибати эмас. Бу ерда буюк режа бор. Тарих Унинг ҳикоясидир. Худо торларни чертади. Биз хато қиламиз, аммо Худо ҳеч қачон хато қилмайди. Худо хато қилолмайди – чунки У Худодир.

“ҳамма нарсани…” деган ибора, Худонинг ҳаётингиздаги режаси сизда барча содир бўлаётганлар – хатоларингиз, гуноҳларингиз ва оғриқларингизни ўз ичига олади. Бу касаллик, қарздорлик, фалокат, ажралиш ва яқин кишиларнинг ўлимини ўз ичига олади. Худо энг ёмон қилмишдан ҳам яхшиликни келтириб чиқара олади. У буни Гўлготада амалга оширди. “… хизмат қилади.” – ибораси, алоҳида ёки мустақил эмас. Ҳаётингиздаги барча нарса Худонинг режасига хизмат қилади. Улар алоҳида қисмлар эмас, балки сизнинг Масиҳга ўхшатиш учун бир-бири билан ўзаро боғлангандир. Торт таёрламоқчи бўлсангиз, сиз ун, туз, тухум, шакар ва мойни ишлатасиз. Агар алоҳида истеъмол қилинса, улар таъмсиздир. Аммо уларни биргаликда пиширинг ва у жуда мазали бўлади. Агар сиз Худога таъмсиз, нохуш тажрибаларингизни берсангиз, У буларни бирга қўшиб яхши нарсани етиштиради. Азизлар, бордию, ўз фикрингизни билдириш истагида бўлсангиз, Дилкаш Радио телеграм каналимизга ташриф буюринг. Раббимиз инояти барчангизга ёр бўлсин азизлар. Хайр, омон бўлинг.

Бизлар Исо Масихга ишонганимиз учун оддий инсон эмасмиз. Худонинг йўллари бизларга берилгани учун илохий бўлишимиз керак. Худодаги хамма нарса илохий эканини биламиз ва хеч қачон башарий кўз қараш билан яшамаймиз. Қаерда Xудонинг вахийси бўлса ўша ерда ғайритабиий ишлар содир бўлади. Ўзингнинг ким эканлигинг ва Xудода нималар қила олишинг хақида вахий олишингга ишонаман. »Ғайритабиий ёки илохий киши» сўзининг маъносини тушиниб олганимга анча йиллар бўлди.

Илохий кишилар Xудонинг хокимияти остида ғайриоддий ишларни қилишади. Сен табиий оламда туғилган бўлсангда илохийликка чорлангансан. Исонинг хаёти хам ғайритабиийлик орқали тасдиқланган. Тасдиқланган дегани тўғри деб топилганликни билдиради. Ишончимиз чегараланиб қолгани учун Xудо Исони мўъжизалар орқали тасдиқлади. Биз имонлиларни хам нишона, ажойибот ва мўъжизалари орқали тасдиқлайди. Худо хаётингда мўъжиза қилса хеч ким уни Xудодан эмас деб айта олмайди. Сени диплом ёки ёқлаган диссертасияларинг тасдиқлай олмайди.

У сенинг олий маълумот ёки таълимларингни ишлатиши мумкин лекин улар мўъжиза қила олмайди. Худо хар куни ким эканлигимизни ер юзига исбот қилиб тасдиқлашини кутиб яшашимиз шарт, чунки бизлар имонлимиз. Исони кўрсатгандек сени хам кўрсатади. Биз илохийликка чорланганимиз учун фақатгина Xудо бизни тасдиқлай олади. Худонинг илохий аниқликка тўла бўлган мўъжизавий нишоналар қилаётганини хар куни англаб яшашимиз шарт. Худо қилаётган асл мўъжизавий нишоналарини пайқаб яшашимиз шарт демоқчиман.

Осмондаги Отажон, ғайритабиий эканлигим тасдиқланиб турганини пайқаб олдим. Илохийсизлик хеч нарса эмасман. Имоним хам ғайритабиийлик орқали исботланиши кераклигини фахмлаб олдим. Мен таълимотимга эмас, Сени билишга таянаман. Мен илохийлик билан тасдиқланган имонлиман ва бу менга бериб қўйилганини хам биламан. Сенга шукроналар бўлсин! Исо номидан, омин.

Азизлар, бордию, ўз фикрингизни билдириш истагида бўлсангиз, Дилкаш Радио телеграм каналимиздан фойдаланиб бизга хабар юборинг. Раббимиз инояти сиз муҳтарамга ёр бўлсин. Хайр, омон бўлинг.

Бокира қиздан туғилмаганда бошқалардан ажралиб турмаган бўларди. Бокира қиздан туғилиши Унинг Xудодан туғилганини ва У Xудонинг ваъдаси эканлигини билдиради. Унинг қилган бир неча мўъжизалари хам нишона кўрсатган. Юханно Хушхабарининг тўққизинчи бобида »Исо буларни айтди–ю, ерга тупурди, тупукдан лой қилиб, кўрнинг кўзларига суртди.» Бу Исонинг машхур мўъжизаси хисобланади. Исо хизмати мобайнида кўплаб кўрларнинг кўзларини очган лекин мана буниси алохида ахамият касб этади.

У бу ерда ғаройиб усулдан фойдаланди. У тупугидан лой ясаб кўр кишининг кўзларига суртди. Мана шу ердаги биринчи қоидани яхшилаб эслаб қолишингни истардим. Агар чиндан хам мўъжиза бўлишини истасанг уни қандай бажарилишига қараб ўтирма. Ха, унинг механизмига системасига умуман эътибор берма. Кўр киши кўзларининг очилишини истагани учун Исонинг нима қилганига эътибор бермади, хаттоки Ундан савол хам сўрамади. Баъзан мўъжизанинг қандай бўлишини ёки унинг тизимини суриштиравериб мўъжизадан қуруқ қоламиз.

Бу мўъжизанинг тагида жуда кўп нишоналар бор. Oлдин айтган сўзимни яна бир бора эслатиб ўтмоқчиман, нишоналар одамларнинг кимлигини хам билдирган. Нишоналар орқали кишилар ўша одамнинг ким эканлигини пайқаб олишган. Ўша пайтдаги жамият Исони куч-қудратда келиб шохлик қилишини кутган, яъни Уни шох бўлади деб умид қилишган. Уларнинг фикридаги Масих мана шундай эди.

Улар Масихнинг тупугидан хам шифоланишини билишган. Кўрнинг кўзлари очилиб кетганини кўрганлар, Исонинг келиши керак бўлган Масих эканлигини билди ва Унга ишонди. Бу мўъжиза улар учун нишона бўлган. Биз хам хаётимиздаги вазият ва кишиларни нишоналар орқали англаб олишимиз керак. Худонинг қандай йўл билан мўъжиза қилишига ва уни ким бажаришига кўпроқ очиқ бўлайлик.

Ха, Xудо истаган йўли ва истаган киши орқали мўъжиза қилишиган изн бер, қалбинг Унга очиқ бўлсин. Отажон, биз Сенга қандай қилиб мўъжиза содир қилишни айтмаймиз. Биз фақат Сенинг мўъжизангга ишонамиз. Олқиш ва шон-шарафларни Сенга берамиз деб ваъда берамиз. Исо Номидан, омин.

Азизлар, бордию, ўз фикрингизни билдириш истагида бўлсангиз, Дилкаш Радио телеграм каналимиздан фойдаланиб бизга хабар юборинг. Раббимиз инояти сиз муҳтарамга ёр бўлсин. Хайр, омон бўлинг.

Таслим бўлиш яшашнинг энг яхши йўли эмас, бу яшашнинг ягона йўлидир. Бошқа ҳеч нарса иш бермайди. Бошқа ёндашишларнинг ҳаммаси норозилик, хафагарчилик ва ҳалокатга олиб келади.

Ҳаётингизни таслим қилиш ахмоқона ҳиссиёт импулси эмас, балки обдон ўйланган, фикр қилинган ҳаракат бўлиб, сиз ҳаётингиз билан бажара оладиган энг маъноли ва муносиб нарсадир. Шунинг учун Павлус шундай айтган, “Лекин ҳоҳ ватанда, ҳоҳ ғурбатда жойлашсак, Раббимизга мақбул бўлиш учун жонбозлик қиламиз.”(2 Кор. 5:9). Худога “ҳа” деган вақтларингиз сизнинг энг доно вақтларингиз ҳисобланади. Баъзида йиллар ўтиб шу нарсани тушунасизки, ҳаётингизда Худонинг марҳаматига тўсқинлик қилаётган нарса бу бошқалар эмас, балки ўзингиз эканингиз – ўз ҳоҳишингиз, қайсар мағрурлигингиз ва шахсий орзуларингиздир.

Сиз ўз режаларингизга диққатингизни қаратган ҳолда ҳаётингиздаги Худонинг мақсадини амалга ошира олмайсиз. Агар Худо Ўзининг ишини сизда бажармоқчи экан, бу шу нарса билан бошланади. Буларнинг ҳаммасини Худога беринг: ўтган пушаймонларингиз, ҳозирги муаммоларингиз, келажакдаги орзуларингиз, сизнинг қўрқувингиз, ҳаёлларингиз, ожизлигингиз, одатларингиз, яраларингиз ва хуморларингиз. Исо Масиҳни ҳайдовчи ўриндиғига қўйинг ва рулдан қўлингизни олинг. Қўрқманг: Унинг назоратидаги ҳеч бир нарса назоратдан четга чиқолмайди. Масих бошчилигида ҳар бир нарсани ҳал қила оласиз. Сиз Павлусга ўхшаган бўласиз: “Мени қўллаб қувватлаётган Исо Масиҳнинг мадади билан ҳар нарсани қила оламан.” (Филиппи. 4:13)

Павлуснинг таслим бўлиш вақти у Дамашққа кетаётганиди кўзни қамаштирадиган ёруғлик орқали ерга йиқилиб тушганда содир бўлди. Бошқалар учун, Худо унча кескин бўлмаган усуллар билан бизнинг диққатимизни тортади. Шунга қарамай, таслим бўлиш фақат бир марталик ҳодиса эмас. Павлус шундай дейди, “Мен ҳар куни ўлаяпман.” Таслим бўлиш вақти бор, ҳамда таслим бўлишни амалда тадбиқ этиш бор ва бу вақти ўтиши билан бутун ҳаёт давом этади. Тирик қурбонлик билан муаммо шундаки, бу қурбонгоҳдан ташқарига судралиб чикиб кета олади, шунинг учун сиз ҳаётингизни ҳар куни эллик марта қайта таслим қилишингиз керак. Сиз буни ҳар кунлик одатингиз қилишингиз керак. Исо шундай деган, “Агар ким менга эргашишни истаса, ўзидан кечсин ва ҳар куни ўз хочини кўтариб, ортимдан юрсин.”(Луқо 9:23)

Бордию, ўз фикрингизни билдириш истагида бўлсангиз, Дилкаш Радио телеграм каналимизга ташриф буюринг. Раббимиз инояти барчангизга ёр бўлсин азизлар. Хайр, омон бўлинг.

Narrаtor 2 Бугун сиз билан бирга ўша кеманинг қолдиқларини топиш учун ўтмишга саёҳат қилишимиз мумкин. Ундан ташқари ўша ҳалокатдан олдин кесиб юборишган тўртта лангарни ҳам топишга ҳаракат қиламиз. Изқувар Боб ҳаворий Павлус ва бошқа маҳбуслар жўнатилган кеманинг ҳалокатга учраган аниқ жойини топишга қарор қилди. Эрамизнинг 1 асрларида ясалган лангарларнинг узунлиги тахминан 3м 65 см бўлиб, тўлиқ ёғочдан ясалган. Аммо лангарнинг четлари тўлиқ қўрғошин қотишмасидан қилинган. Албатта шунча йиллар ўтиб, лангарнинг ёғочи чириб битган, аммо лангарнинг бу четларини топиш унчалик қийин бўлмаган. Боб ҳаворий Павлус оролнинг нариги қирғоғига тўхтаган, деган фикрга келди. Авваллари анча вақтгача кема ҳалокатга учраган жой Мальтанинг шимолий-шарқий қирғоғида жойлашган Санкт Бей Павлус деб ҳисобланган бўлса, Муқаддас Китобда тасвирланган жой географияси бошқа жойни кўрсатади.

Narrаtor 1 Мальта ороли қирғоқларининг каттагина қисмини қоялар ташкил қилгани учун Боб ва унинг гурухи қумли соҳилларни, бу қумли соҳиллар ёнида тўлқинлар қояга уриладиган жойларни қидиришди. Чунки Муқаддас Китобда шундай ёзилган эди, “Улар чуқурликни ўлчаган эдилар, йигирма қулоч чиқди. Бир оз нарироқни ўлчаган эдилар, ўн беш қулоч чиқди. Улар: “Кема қояларга бориб урилади”, деб қўрқиб кетганлари учун кеманинг ортидан тўртта лангарни туширдилар” “Лекин кема саёз жойга урилиб, қумга ўтириб қолди. Оқибатда кеманинг олд қисми қумга тиқилиб, қимирламай қолди. Кеманинг орқа қисми эса тўлқинлар шиддатидан парча–парча бўлиб кетди.” Кейин эса гуруҳ Мальта оролидаги тахминлар ва геогрофик тасвирга тўғри келадиган жойни топишди. Буни Мальта ороли қуролли кучларининг компьютер графикасига солиб текшириб кўришди. Натижа Руҳоний Фома кўрфазини кўрсатди.

Narrаtor 2 Боб ва унинг гуруҳи сувга шўнғишни бошлашларидан олдин, улар келмасидан 30 йилча аввал бир нечта мальталик ёш балиқчилар ҳеч қандай асбобларсиз сувга шўнғиб, бу лангарларнинг четларини аллақачон топиб уйларига олиб кетганлари маълум бўлди. Боб ва унинг гуруҳи ҳаворий Павлус давридан қолган лангарларнинг тақдирини билишга анчагина вақт сарфладилар. Лангарлардан бирини эритиб балиқчилар ўзлари учун асбоб ясаганлари маълум бўлди. Бошқа иккита лангарни эса давлатга топширишга рози бўлдилар. Мальта музейига топширилган лангарларни профессор Боннано кўриб чиқиб, чиндан ҳам улар ҳаворий Павлус кемада саёҳатга чиққан даврга тўғри келишини тасдиқлади.

Narrator 2 Бундан ташқари, тиниш белгилари ҳам жуда катта маънода қўлланилаётган экан. Биласизки, нуқта ёзувдаги энг муҳим тиниш белгиларидан бири ҳисобланади. Бироқ интернет замонида гап охирига қўйилган нуқта суҳбатдош томонидан дағаллик ёки тажовуз аломати ўлароқ қабул қилиниши мумкин. Бунинг сабаби нимада? Интернетдаги вазиятни яхши тадқиқ этган тилшунос Гретхен Маккалловнинг сўзлашича, одамлар ушбу биргина гапни тиниш белгиларига қараб, турлича мазмунда қабул қилиши мумкин. «Агар сиз бирор кимга хабар юбораётган бўлсангиз, одатий равишда, ҳар бир гапни алоҳида-алоҳида жўнатасиз. Зарурий маълумот гапнинг ўзида мужассамлашган бўлади, аммо у бошқа белгиларга қараб турлича талқин қилиниши мумкин,» деб тушунтиради у. Тадқиқотлар натижаларига кўра, мессенжерлар орқали юборилган хабарлардаги нуқта билан тугалланган гаплар, аксар ҳолларда, самимий мазмунга эга, дея кўрилмайди.

Narrator 1 Маккаллох хоним нуқта билан тугалланган гаплар расмиятчилик ёки жиддий оҳангда қабул қилиниши мумкинлигини айтади. «Агар сиз юбораётган хабар ҳақиқатан жиддий бўлса, унда нуқтадан фойдаланиш яхши қарор бўлади», дейди у. Тилшунос Гретхен Маккалловнинг сўзлашича, одамлар ушбу биргина гапни тиниш белгиларига қараб, турлича мазмунда қабул қилиши мумкин. «Муаммо шундаки, сиз юбораётган ижобий оҳангли жиддий хабар охирига қўйилган нуқта суҳбатдошда заиф тажовузкорликни юзага келтириши мумкин.» Хўш, охирига нуқта қўйилган хабарни юбораётган одам чиндан ҳам асабийлашаётгани ёки шунчаки тиниш белгиларини қўллаш қоидаларига амал қилаётганини қандай фарқлаб олиш мумкин? Астон Университетидан тилшунос Эрика Дарикс бунинг ҳаммаси гапнинг мазмунига боғлиқ эканини таъкидлайди. Шунингдек, у ёш ва мессенжерлардан қанчалик кўп фойдаланиш даражаси тиниш белгиларини қўллаш одатига таъсир кўрсатишини билдиради.

Narrator 2 «Адабий тилда гап охирига қўйиладиган тиниш белгилари ўзида аниқ бир мақсадни ифода этади — улар ёзувни қулай ўқишга ёрдам беради. Мессенжерларда эса хабарлар алоҳида юборилади, яъни уларда тиниш белгиларига эҳтиёж йўқ. Шу сабабдан ҳам нуқта ўзининг янги вазифасини кашф этмоқда.» Унинг фикрига кўра, одамлар хабарлар охирига смайллар ёки эможилар қўйишга одатланиб бўлган. «Шу билан бирга нуқта «Суҳбатимиз тугади» маъносини англата бошламоқда. Аксар одамлар нуқтали хабарларни кўрганда, суҳбатдошининг сўзлашувга истаги йўқ, деган хаёлга боради. Тиниш белгилари ичида энг нейтрал кўринган нуқта, шундай қилиб, салбий ҳиссиёт ифодасига айланиб қолди.

Narrator 2 Саррей Университети олимлари 26 кишининг қонини анализ қилганлар. Анализлар улар бир ҳафта давомида ҳар тунда 10 соатгача ухлагани ва яна бир ҳафта давомида ҳар тунда олти соатча ухлаганларидан сўнг олинган. Уйқунинг озайиши оқибатида 700дан ошиқ генлар ўзгаргани аён бўлган. Генларнинг баъзилари фаоллашиб, кўпроқ протеин ишлаб чиқарган ва тана кимёсини ўзгартирган. Айни дамда тананинг табиий соати фаолияти бузилган. Баъзи генлар табиий равишда кун давомида сўнади, лекин уйқу етишмаган ҳолларда улар фаол қолганлар. Саррей Университетидан Профессор Колин Смит кўп генлар фаолиятида драматик ўзгариш кузатилганини айтди. «Иммунитет ва тананинг жароҳат ва стрессга қандай жавоб қайтариши фаолияти ўзгарди. Агар ҳужайралар тўйинтириб, ўринларини янги ҳужайралар эгаллаб турмаса, дегенаритив, яъни наслни бузувчи касалликлар келиб чиқади «, — дейди у.

Narrator 1 Миянинг асосий ҳужайралари фаолияти бузилганлиги касалликнинг охирги босқичларидагина аниқ бўлиши сабабли Альцгеймер бедаво дардга айланган. Альцгеймернинг биринчи кўринишларини аниқлаш кўп инсонларни фожеали тақдирдан асраши мумкин, дейишмоқда тадқиқотчилар. Уйқу билан боғлиқ муаммолар Альцгеймер хасталигини билдирувчи белгилардан бири бўлиши мумкин. Сичқонларда ўтказилган дастлабки тадқиқотлар одамларда ҳам синаб кўрилгач, бу саволга жавоб бир қадар аниқ бўлади. Мияда оқсилнинг қуюқлашуви, яъни тромбоцитлар хотира йўқолишининг энг кўп тарқалган турларидан бўлган Альцгеймернинг сабабларидан, дея қаралади.

Science Translational Magazine журналининг ёзишича, сичқон миясида биринчи тромбоцитларнинг пайдо бўла бошлаши билан уйқу бузилиши кузатилган.

Narrator 2 Британиянинг Альцгеймерга дучор бўлганларга кўмак ташкилотига кўра, инсон миясида ҳам ўтқазилган тадқиқот натижалари маълум бўлгач, хотира йўқолишини анча олдин аниқласа бўлади. Фикрлаш ва хотиранинг бой берилгани, миянинг асосий ҳужайралари фаолиятининг бузилганлиги касалликнинг охирги босқичларидагина юзага чиқиши сабабли Альцгеймер энг мураккаб, аянчли хасталиклардан саналади. Олимларнинг асосий мақсади айни касалликни дастлабки босқичларида аниқлашга эришиш бўлмоқда. Фақат бугина эмас, уйқунинг сифатига бошқа кўп сабаблар ҳам таъсир қилиши мумкин. Уйқусизликка ўзимиз ҳам сабабчи бўлишимиз мумкин. Замонавий технология, кондиционердан тортиб кичик қўл телефонигача, инсонга тўғри ва етарли ухлаб олишига ҳалал беради. Уйқусизлик сизни безовта қилаётган бўлса, бунинг ҳамма сабабларини кўриб чиқинг.