Жисмонан соғломлигингизни текшириб кўришингиз учун мунтазам равишда доктор кўригидан ўтиб, унинг хулосалари – қон босимингиз, иссиғингиз, вазнингиз ва бошқаларни баҳолашингиз керак. Руҳан соғломлигингизни билишингиз учун улуғлаш, биродарчилик, характерда ўсиш, хизмат ва топшириғингиз белгиларини мунтазам равишда текшириб боришингиз керак.

Еремиё шундай маслаҳат берганди, “Келинг қандай яшаётгинимизни яхшилаб кузатайлик ва ҳаётимизни Худо учун тартиблаб чиқайлик.”(Йиғилар 3:40)

Павлус шундай деган эди, “Энди бу ишни охирига етказинглар, чин кўнгилдан, қўлингиздан келганича битиришга ҳаракат қилинглар.”(2 Коринфликлар 8:11)

Ўсишингизни бирор дафтарга қайд қилиб боринг. Худонинг мақсадини бажо келтираётганингиз жараёнини мустаҳкамлашингизнинг энг яхши йўли руҳий дафтар тутишдир. Бу кундалик воқеаларнинг дафтари эмас, балки сиз унутишни ҳоҳламайдиган дарсларнинг қайдномасидир.

Муқаддас Калом шундай ёзилган, “Демак, биз эшитганларимиздан қайтмаслик учун буларга жуда кўп диққат қилишимиз керак.”(Ибронийларга 2:1) Биз қайд қилган нарсамизни эслай оламиз. Ёзиб бориш Худо ҳаётингизда нималар қилаётганлигини аниқлашингизга ёрдам беради. Муқаддас Каломда Худонинг кишиларга руҳий дафтар тутиш кераклигини айтганлиги ҳақида бир қанча мисоллар бор, “Худованднинг йўриғи билан Мусо уларнинг саёҳати жараёнини ёзиб борди.”(Сонлар 33:2)

Сиз Мусо Исроилнинг руҳий саёҳатини қайд қилиб боришида Худога бўйсунганидан хурсанд эмасмисиз? Агар у дангаса бўлганида, биз Чиқиш китоби ўргатган ажойиб ҳаёт дарсларидан бехабар қолардик. Сизнинг руҳий саёҳатингиз Мусоникидек кенг миқёсида ўқилмаса ҳам, лекин у муҳимдир. Муқаддас Каломнинг бошқа таржимасида шундай ёзилган, “Мусо саёҳатларни ҳар бир даврини ёзиб борди.” Сизнинг ҳаётингиз саёҳатдир, саёҳат эса кундалик дафтарига лойиқдир. Мен умид қиламанки, сиз мақсадли ҳаёт сари яшашингизда руҳий саёҳатингизнинг босқичларини ёзиб борасиз.

Фақатгина ёқимли нарсаларни ёзманг. Худди Довуддек, шубҳаларингизни, қўрқувларингизни ва Худо билан тортишувларингизни ҳам ёзиб боринг. Бизнинг энг буюк ҳаётий дарсларимиз оғриқ орқали вужудга келади ва Худо бизнинг кўз ёшларимизни қайд қилиб боради. Агар муаммолар юзага келса, ёдингизда бўлсинки, Худо буларни ҳаётингизда беш мақсадни амалга ошириш учун қўллайди. Муаммолар сизни диққатингизни Худога қаратишингизга, бошқаларни биродарчиликка жалб қилишингизга, Масиҳга ўхшаш характер шакллантиришга, сизни хизмат билан таъминлашга ва сизга гувоҳлик беришга ундайди. Ҳар бир муаммо мақсадга йўналтирилгандир. Раббимиз инояти барчангизга ёр бўлсин азизлар. Хайр, омон бўлинг.

Инжилда Масиҳийлик ҳаёти ёвуз кучларга қарши руҳий жанг сифатида тасвирланиб, жанг, ғалаба, қаршилик ва енгиш каби сўзлар ишлатилган. Масиҳийлар душман майдонида хизмат қилаётган аскарларга ўхшатилади. Биз қандай қилиб Иблисга қарши турамиз? Павлус шундай дейди, “Шунингдек, нажот дубулғасини кийинглар, Худо каломи бўлган Руҳнинг қиличини кўтаринглар.” (Эфесликларга 6:17)

Биринчи қадам, Худонинг нажотини қабул қилишдир. Сиз Масиҳга ҳа демаган бўлсангиз, Иблисга йўқ дея олмайсиз. Масиҳсиз биз Иблисга қарши ҳимоясизмиз, аммо “нажот дубулғаси” орқали бизнинг онгимиз Худо томонидан ҳимоя қилинади. Шуни ёдда тутинг: Агар сиз имонли бўлсангиз, Шайтон сизни бирор нарса қилишга мажбур қилолмайди. У фақатгина таклиф қилади. Иккинчиси, сиз Шайтонга қарши Худонинг Каломини ишлатишингиз керак. Исо буни чўлда васвасага учраганида намуна қилиб кўрсатди. Шайтоннинг ҳар бир васвасасига қарши, Исо Каломдан жавоб қайтарди. У Шайтон билан баҳслашиб турмади. У шахсий эхтиёжини қондиришда кучини ишлатиш учун васвасага учраганда, “Мен оч эмасман” демади. У оддийгина қилиб хотирасидан Калом оятини айтди. Биз ҳам шундай қилишимиз керак. Худонинг Каломида шундай куч борки, Шайтон бундай қўрқади. Ҳеч қачон Иблис билан тортишишга ҳаракат қилманг.

У тортишишда минг йилдан ортиқ тажрибага эга бўлиб, сиздан кўра яхшироқдир. Сиз ўзингизнинг мантиғингиз ёки фикрингиз орқали Шайтонни қўрқитолмайсиз, аммо бир қурол билан уни титратишингиз мумкин, бу — Худо ҳақиқатидир. Шунинг учун ҳам Каломни ёд олиш васвасани енгиш учун жуда муҳимдир. Сиз васвасага учраганингизда дарҳол буни қўллай олиш имкониятига эгасиз. Исога ўхшаб, такрорлай олишингиз учун қалбингизда ҳақиқат йиғилган. Агар Каломдан бирор оят ёд олмаган бўлсангиз, бу сизнинг милтиғингиз ўқсиз эканлигини билдиради. Мен сизни бундан кейин бутун ҳаётингиз давомида ҳар ҳафтада бир оят ёд олишга чақираман. Қанчалик кучли бўлишингизни тасаввур қилинг. Худо бизни ҳеч қачон ўзимизга ҳаддан ташқари ишонмаслигимизга огоҳлантиради; бу фалокат учун сабабдир.

Еремиё шундай деган, “Кўнгил барча нарсадан кўра алдамчидир ва уни даволаш қийин.” (Йеремия 17:9) Бу биз ўзимизни алдаш учун яхши имкониятга эга эканлигимизни билдиради. Етарлича шароит бўлганида, ҳар биримиз ҳам гуноҳ қиламиз. Биз ҳимоя деворимизни пастлатиб, васвасага бизга таъсир этолмайди деб ўйламаслигимиз керак.

Ҳеч қачон эътиборсиз равишда ўзингизни васвасали ҳолатларга қўйманг. Ёдингизда бўлсинки, васвасадан чиқиб кетишдан кўра, ундан четда юриш енгилроқдир. Муқаддас Каломда шундай ёзилган, “Шунинг учун, ўзининг мустаҳкамлигига ишонган киши йиқилмаслик учун эҳтиёт бўлсин.”(1 Коринфликларга 10:12)

Азизлар, бордию, ўз фикрингизни билдириш истагида бўлсангиз, Дилкаш Радио телеграм каналимизга ташриф буюринг. Раббимиз инояти барчангизга ёр бўлсин азизлар. Хайр, омон бўлинг.

Агар биз амалда қўлламасак қабул қилиш, ўқиш, ўрганиш, ёдда сақлаш ва у ҳақда фикр юритиш ҳаммаси бефойдадир. Биз “каломнинг ижрочилари” бўлишимиз керак. Бу энг қийин қадамдир, чунки Шайтон бунга қарши кескин курашади. У сизнинг Каломни ўрганишингиз билан иши йўқ. Лекин у буни амалга оширмоқчи бўлганингизда жуда қаттиқ қаршилик қилади.

Биз агар бирор жойда бирор ҳақиқатни эшитган бўлсак, ўқиган бўлсак, ёки ўрганган бўлсак, буни ўзлаштирганмиз деб ўзимизни алдаймиз. Исо шундай деган, “Энди ким Менинг сўзларимни эшитиб, уларни бажо келтирса, уни ўз уйини тош устига қурган фаросатли одамга ўхшатаман.” (Матто 7:24) Исо Худонинг марҳамати фақатгина Каломни эшитишдан эмас, балки уни бажо келтиришдан келишини таъкидлаб ўтган. У шундай деган, “Агар гапимни уққан бўлсангиз, бунга амал қилинглар ва бахтли бўласизлар.”(Юҳанно 13:17)

Шахсан қўллашимизга тўсқинлик қилаётган бошқа бир сабаб бу қийин ёки оғриқли бўлишидир. Ҳақиқат сизни озод қилади, аммо аввал у сизни қайғули қилиши керак. Худонинг Каломи бизнинг интилишларимизни очиб беради, камчиликларимизни аниқ кўрсатади, гуноҳимизга танбеҳ беради ва бизни ўзгаришимизни кутади. Ўзгаришга қарши туришимиз инсон табиатидир, шунинг учун ҳам Худо Каломини амалда ижро этиш жуда мушкул ишдир. Шунинг учун ҳам шахсий амалиётларингизни бирор киши билан бўлишишингиз муҳимдир.

Мен Каломни муҳокама қилиш учун бирор гуруҳ бўлишини ҳоҳлайман. Биз ўзимиз ўрганолмаган нарсаларни бошқалардан ўрганишимиз мумкин. Бошқалар бизга бирор нарсани эътибордан четда қолдирган бўлсак, уни ўрганишимизга ва уни амалда қўллашга ёрдам берадилар. “Калом ижрочиси” бўлишнинг энг яхши йўли бу Каломни ўқиб, ўрганиб ва мутолаа қилиб бўлганингиздан кейин, уни амалга ошириш учун ҳаракат босқичларини ёзиб чиқишингиздир.

Чиндан нима ҳоҳлаётганингизни ёзиш одатини шакллантиринг. Ушбу ҳаракат босқичи шахсий, яъни фақат ўзингизга тегишли, амалий, яъни сиз бажара олишингиз мумкин бўлган ва исботли, яъни бажаришингиз учун муддат бўлиши керак. Ҳар бир тадбиқ қилишингиз сизнинг Худо ва бошқалар билан муносабатингизга ёки шахсий характерингизга боғлиқ бўлиши мумкин. Сиз ҳали амалга оширмаган аммо Худо сизга аллақачон айтган қайси ҳаракатни ҳали бошламагансиз?

Азизлар, бордию, ўз фикрингизни билдириш истагида бўлсангиз, Дилкаш Радио телеграм каналимизга ташриф буюринг. Раббимиз инояти барчангизга ёр бўлсин азизлар. Хайр, омон бўлинг.

Ўз мақсадингни қандай топасан? Хаётда хар хил одатларни ривожлантириб олганмиз ва ўша мақсадларга етишни орзу қиламиз. Сен ўрганиб-одат бўлиб қолган қилиқларни қанча кўп қилсанг, уларни қилиш шунча осон бўлиб кетаверади ва нихоят ўз-ўзингдан қилиб кетаверасан. Булар сен учун худди сув ичишдек, табиий бўлиб кетади. Мақсадларинг унчалик қийин бўлмайди. Ичингга солиб қўйилган хамма мақсадлар ва тинмасдан хаёлингга келаверадиган фикрлар хам яшаб туpган мухитинг орқали шаклланади. Биз яшаб турган атроф –мухитнинг махсулотимиз.

Мисол учун, қуш нима учун фазода парвоз қилади? Нега учади? Балиқ нима учун сузади? Сен уларни яшаб турган жойидан кўчирсанг улар фаолият кўрсата олмайди, яъни харакатлана олмайди. Балиқнинг жойи сув, у сувда яшаб харакатланади, уни қуруқликка кўчирсанг яшай олмайди…шунга ўхшаб сен хам ўз жойингни топ. Қаерда фаолият кўрсата олишингни топсанг, мақсадингни ва ким эканлигингни била оласан. Мана шу калитдир. Сенинг қандай одатлаpиинг ва истакларинг бор? Қандай мухитларда яшай оласан? Xaр ким ўзи қилган ишни текшириб кўрсин, ўшанда ўзгаларнинг эмас ўзи қилган ишидан хурсанд бўлади. (Гал 6:4.)

Ўзини бошқалар билан солиштириб, рақобат қилaдиган инсонлар хеч қачон мақсадларига ета олмайди. Бу мақсадларни топишга тўсиқлик қилади. Бошқалар билан ўзингни солиштира бошласанг, ичингда хасад уруғлаб кетади. Ўзингнинг ким эканлигингни яхшилаб билиб олсанг хеч қачон бошқалаp билан рақобат қилмайсан. Худо қалбингга солиб қўйган орзуларни амалга ошириш билан машғул бўласан ва ўзингни шу билан бахолайсан. Ўзингни қандай бўлсанг шундайлигингча қабул қилиб, бехавотир яшайсан, барча нотинч ва безовта қиладиган нарсалардан холи бўласан. Хозир хаётингда қандай тўсиқликлар бор?

Орқада қолганларни унутмай яшаш мақсад сари етишга тўсқинлик қилади. Каломда орқада қолганларни унутиш лозимлиги айтилган. Ўтмишда бўлган хамма нарсани поғонага олиб чиқувчи яъни юксалтирувчи қоя деб билмасанг у сен учун қабртошига айланади. Хаётингга келиши керак бўлган фаслларни кечиктиради. Хотиралар нима қилади? Улар сени ўтмишингга аср қилади. Кўзларингни кўр қилиб қўйгани учун келажагингни кўра олмайсан. Буларни қўйиб, унутиб юборсанг келажагинг очила бошлайди. Келажагимиз ёнимизда турибди, лекин кўзларимиз бошқа томонларга қараб тургани учун кўринмас бўлиб қолган. Бурилда, олдингга, тўғрига қара. Эй эътиқод қилувчи юришда давом этавер!

Бордию, ўз фикрингизни билдириш истагида бўлсангиз, Дилкаш Радио телеграм каналимиздан фойдаланиб бизга хабар юборинг. Раббимиз инояти сиз муҳтарамга ёр бўлсин. Хайр, омон бўлинг.

Аммо, бу пайғамбарлар Худони севишган ва яҳудий халқига уларнинг лоқайдлиги учун ва ҳатто, Худога қаршилиги учун жазо ҳақида жасорат билан айтганлар. Биринчи 9 пайғамбар Бобил асирлигига қадар яшаган, бошқалари эса Фаластинга қайтгандан сўнг яшаган.

Ҳар қайси китоб ўз муаллифининг номи билан юритилади. Ҳўшея Худонинг халққа муҳаббати ҳақида гўё эрнинг садоқатсиз хотинга муҳаббати каби айтган. Ҳўшея, Худо Ўз халқининг садоқатсизлигини, агар у тавба қилса, кечиришга тайёрлигини кўрсатиб кетган.

Йўэл, тавба қилган ва Худога юз тутган халқ, эллигинчи куни Муқаддас Руҳга тўлганлигига, шунингдек, «охирги кунларда» руҳий уйғонишга ишорат қилган. Амос эса уни Худо чақириб ва Қуддусга ижтимоий адолатсизликка қарши воизликка юборганида, чўпон бўлган.

У Исроилнинг гуноҳлари учун жазо ҳақида одамларни огоҳлантиради. Ободиё Эдўмга қарши пайғамбарлик қилган. Ободиё пайғамбарнинг китоби Қадимги Аҳд китобларининг ҳаммасидан энг кичигидир.

Пайғамбарнинг ўзи ҳақида биз жуда оз биламиз. Худо Юнусни Найнавони тавба-тазарру қилишга даъват қилишга юборган, аммо у кемада бошқа шаҳарга қочишга уринган.

Бундан кейин, денгизга улоқтирилган Юнусни улкан балиқ ютиб юборганидан сўнг, у Худога итоатсизлик қилгани учун тавба қилган ва қирғоққа чиқариб ташланган ва шундан кейин Найнавони тавба қилишга даъват этгани борган.

Миха пайғамбар Ишаъё ва Ҳўшея билан бир вақтда яшаган. У Исроил мағлубиятини айтган, аммо шунинг билан халқнинг келажагига умид боғлашни жар солиб башорат қилган.

У ҳам келаётган Қутқарувчи ҳақида башорат қилган ва бешинчи боб иккинчи оятда Исо Масиҳ туғилиши керак бўлган шаҳарни кўрсатган эди. Наҳум пайғамбар буюк шаҳар Найнавонинг барбод бўлишини башорат қилган.

Юнус воизлик қилган эди ва бу воизликдан сўнг шаҳар аҳолиси тавба қилган эди. Лекин янгитдан гуноҳга ботган ва Худо шаҳарни вайрон қилишини айтди. Ҳавақуқ ва Сафаниё ҳам, агар халқ тавба қилмаса мағлубият ва асирликда бўлиши ҳақида Исроил халқини огоҳлантирган эдилар. Шунинг билан азизлар мавзумиз ўз поёнига етди. Бизнинг электрон почтамиз манзили. dilkash@najot.com хайр саломат бўлинг.

Жаллод зиндонга бориб, Яҳёнинг бошини танидан жудо қилди ва лаганга солиб, қизга олиб берди; қиз эса онасига топширди. Яҳёнинг шогирдлари юз берган ҳодисани эшитиб, унинг жасадини олгани боришди ва уни дафн этишди”. (Марк 6) Салом азизлар. Исо Масиҳ янги ижод бўлди (2 Коринфликларга 5:17); Унинг Ўзи қувғинга учраганларнинг биринчиси бўлди, лекин сўнгиси эмас эди. Кимки У билан бирга бўлса, кимки Уни қабул қилиб, Унинг таълимотига риоя қилса, худди шундай жазони қабул қилишга тайёр туриши керак. Худонинг халқига нисбатан Иблиснинг нафрати шунчалик кучли эдики, у Масиҳнинг барча шогирдларига ҳеч бир истисносиз зиён етказиш ҳолатларини имкон қадар қўлдан чиқармаган.

Ҳар доим шундай бўлиб қелган – Исогача ҳам, Ундан кейин ҳам. Иблис бу ерда турлича қуроллардан фойдаланган. Гарчанд Исроилда бошқа Ҳирод ҳукмдорлик қилаётган бўлса-да, Яҳё пайғамбарга қарши қилични у кўтармади. Бу сафар шайтон аёлни – Ҳироднинг хотини Ҳиродияни ишга солди.

Бунинг устига, Яҳё пайғамбарнинг ўлими кўп йиллар олдин юз берган ҳодисаларга ўхшаб кетарди. Изабеллада бўлгани сингари, Ҳиродия ўзида худди ўша ўлим руҳини олиб юрарди. Худди шунга ўхшаб Илёс пайғамбарнинг руҳи Яҳё пайғамбарда бўлган (Матто 17:11-13; 3 Шоҳлар 19:1, 2). Изабелла амалга ошира олмаганини Ҳиродия бажарди. Агар жамоат таъқиб қилинмаса, демак, жамоат у ёки бу кўринишдаги гуноҳга йўл қўйган бўлади. Агар жамоат Масиҳ севгисидаги одамларнинг эҳтиёжларидан хабардор бўлса, унда жамоат жар солади ва гуноҳкорларга оловдан бехавотир жойга ўтиш йўлини кўрсатади.

Энди сиз азизларга баъзи саволларим бор. Ҳаворий Павлус Дамашқ йўлида йиқилиб тушади ва Исонинг овозини эшитади: “Мен сен таъқиб қилаётган Носиралик Исоман”. Савол: агар ҳозирда Исо Отанинг самовий Шоҳлигида бўлса, қандай қилиб Уни таъқиб қилиш мумкин? Ҳиродия гуноҳ ҳисобланмайдиган ғурурга эга эди, эҳтимол, ҳукмдорлик қилишга ва бойишга ниҳоятда интиларди. Аммо ҳамма нарсадан ажралиб қолишдан у қўрқарди. Унинг паст моҳиятини очиб ташловчи ҳақиқатга нисбатан Ҳиродиянинг ҳис-туйғулари қаҳр-ғазабга айланди. Яна қандай руҳ ва сабаблар масиҳийларни таъқиб қилишга одамларни ва ҳукуматни ундайди? Шахсан сизни қачон бўлса ҳам ҳақиқатни гапирганингиз учун таъқиб қилишганми? Жавобларингизни, телеграм каналимизда кутиб қоламиз. Раббим сизни Ўз паноҳида асрасин. Омон бўлинг.

Narrator 2 Қамчи зарбидан Унинг елкалари ёрилиб кетган бўлса ҳам аскарлар хочни Унинг елкасига ортиб, олиб кетишди ва қатл қилишди. Бу иши учун аскарларни айбламаймиз. Нима бўлганда ҳам улар буйруқни бажаришган. Лекин уларнинг бу икки амал ўртасида қилганларини тушуниш қийин. Матто буни шундай тарифлайди: Исони эса қамчилатиб, хочга михлашни буюрди. Ҳокимнинг аскарлари Исони ҳукумат саройига олиб бориб, бутун бўлинмани Унинг олдига тўплашди. Улар Исонинг кийимларини ечиб олиб, Унинг эгнига қизил тўн кийдирдилар. Тиканлардан тож ўриб, бошига кийгиздилар. Ўнг қўлига қамиш тутқизиб, Унинг олдида тиз чўкканча: “Яшавор, эй Яҳудийларнинг Шоҳи!” – деб масхара қилдилар. Сўнг Унга тупуриб, қамиш билан қайта-қайта бошига урдилар. Уни шундай масхара қилганларидан кейин, устидаги тўнни ечиб олиб, Ўзининг кийимларини кийдиришди. Сўнг Уни хочга михлаш учун олиб кетишди (Матто 27:26-31).

Narrator 1 Аскарларнинг вазифаси оддий: Носираликни тепаликка олиб бориб, қатл қилиш бўлган. Бироқ уларнинг ҳам ўз фикрлари бор эди. Аввалига, улар кўнгилхушлик қилмоқчи бўлишди. Кучли, яхши дам олган, қуролланган аскарлар ўласи қилиб калтакланган Жалилалик дурадгорни ўраб олишди ва Уни уришди. Қамчилаш – буйруқ эди, хочга михлаш эса фармон. Лекин ўлар ҳолда турган инсонни юзига туфлашдан ким ҳузур кўради? Туфлаш – жисмоний азоб бериш учун қилинмаган, жисмоний азоб беролмас эди. Фақат таҳқирлаш учун туфланади ва шундай бўлди. Аскарлар нима қилишди? Масиҳни таҳқирлаб, улар ўзларини муҳим одамдек ҳис қилишди. Сиз ҳам шундай қилганмисиз? Эҳтимол, ҳеч кимнинг юзига туфламагандирсиз, лекин ғийбат қилганмисиз? Туҳмат қилганмисиз? Жаҳл устида кимгадир қўл кўтарганмисиз ёки паст назар билан қараганмисиз?

Narrator 2 Қайсидир машинанинг ортидан узоқни ёритувчи чироқни ёқиб юрганмисиз? Ўзингизни яхши ҳис қилишингиз учун кимгадир ёмонлик қилганмисиз? Исо билан ҳам аскарлар айнан шундай қилдилар. Биз ҳам шундай ишлар қилганимизда, буларни Исога қилган бўламиз. “Сизларга чинини айтайин: сизлар энг кичик биродаримга қилган ҳар қандай яхшилигингизни Менга қилган бўласиз” (Матто 25:40). Бошқаларга қилган муомаламиз – Масиҳга қилган муомаламиз бўлади. Ўтаётган ҳар бир кунингизни сарҳисоб қилинг, босаётган ҳар бир қадамингизни ўйлаб, Худонинг олдига келиб, ибодат билан босинг. Эски табиатингиз маҳлуқини мамнун қилманг. Масиҳнинг сиз учун қандай азобларга дош берганини ўйланг. Сиз ҳам юқоридаги қонга ташна, дунёвий муҳимликка интиладиган жоҳил аскарларга ўхшаб қолманг. Ҳар тонг Худованд сизни Муқаддас Руҳи билан бошқаришини ва бу бошқарувни ҳис қилишни сўранг.

Марта – ёшгина Хитойлик масиҳий қиз келин бўлишга фотиҳа қилиб қўйилган эди. Лекин тўйни икки йилга суришга қарор қилди, чунки баъзи ҳудудларда Муқаддас Китобга ўта эҳтиёж сезилганлиги туфайли ўша жойларга Муқаддас Китобларни етказиб бериш учун Худонинг даъватига “Лаббай!” деб жавоб берди. Дэвид Уонг бизга қуйидаги ҳикояни сўзлаб берди:

«Мен Сиань шаҳрида Марта билан бўлиб ўтган учрашувни эслайман. Учрашувни соат 9 га белгилаган эдик, аммо кечаси бирда учрашдик. Яқин атрофдаги қишлоқларнинг бирида Муқаддас Китобларни тарқатаётганлиги туфайли қиз кеч қолибди. Маҳаллий аҳоли ҳукумати унинг фаолиятидан хабар топгач, Мартани тутиб олиб калтаклашибди, бор-бутини олиб қўйиб, саҳронинг ўртасида ташлаб кетишибди. Қизнинг учрашувга кеч қолиб бўлса ҳам етиб келгани қандай мўъжиза!

Мартанинг аҳволи оғирлиги яққол кўриниб турарди. Ўзи озғин, калтакларнинг зарбидан юзлари шишиб кетган. “Нима бўлди? Сени шунчалик калтаклашдими?”

“Йўқ, анчадан бери ўзи шундай”, — деб жавоб берди қиз оёқларидаги куйган жойларининг ва пашша чаққанидан кейин қолган чандиқларни кўрсатиш мақсадида шалварининг пойчаларини шимарди. Хитойнинг узоқ қишлоқ худудларида саёҳат қилиб юрар экан, қиз кўпинча ташландиқ харобаларда ухларди, ҳатто баъзида очиқ далаларда тунашига тўғри келарди. Уни том маънода пашшалар ва қумурсқалар еб тугатган эди. “Эртага биз иккимиз шифокор қабулига борамиз”, — мен уни кўндиришга ҳаракат қилдим.

“Йўқ, йўқ, — деб эътироз билдирди у, — эртага Ички Монголия худудларига жўнайдиган поездга улгуриб боришим керак. Муқаддас Китоблар қани?” Мартани фақат бир нарса хавотирга соларди – Ички Монголияга тезроқ Муқаддас Китобларни етказиб олиб бориш!

1983 йилнинг август ойида Марта кўздан ғойиб бўлди, бедарак йўқолди. Буларнинг ҳаммаси Хитойда, “урушга қарши кампания” вақтида юз берди. Ҳамма жойда масиҳийларни тутиб қатл қилишар эди. Биз Мартадан жуда хавотирландик.

Кейинроқ қиз биродарларимиздан хат бериб юборибди. Аслида бу хат эмас, бир парча қоғоз эди. Қизни “диний афъюн”ни тарқатувчи сифатида айблаб, Хитой Халқ Республикасида тутиб олишибди.

Қисқача хатда шундай дейилган эди: “Мени қандай жазо кутаётганлигини билмайман, аммо сизлардан ўтиниб сўрайман, мен учун ибодат қилинглар”. Марта ўз хатини Павлуснинг сўзлари билан якунлабди: “…Ҳар турли дуо ва ёлворишлари билан, Муқаддас Руҳ илҳоми билан ҳар доим ибодат қилинглар. Ибодатда ҳушёр ва саботли бўлиб, барча Худонинг азизлари учун илтижо қилинглар” (Эфесликларга 6:19, 20).

Бир неча кундан кейин эндигина йигирма тўрт баҳорни қаршилаган Мартани қатл қилишганлиги тўғрисидаги шум хабар бизга етиб етиб келди. Эътиқод учун тўланган ҳақ мана шундай эди». Раббим сизни Ўз паноҳида асрасин. Омон бўлинг.

Narrator 2 Матто Исонинг Кафарнаҳумга келгани ҳақида айтса, Марк Исонинг Ўзи шу шаҳарда яшагани ҳақида маълумот беради. Бу шаҳар қандай шаҳар эди? Ахир Исо Байтлаҳмда туғилиб, Носирада улғайган эди-ку?! Каломга қарайдиган бўлсак, Исо Кафарнаҳумда яшаган. Кафарнаҳумни – “тасалли уйи”, Исонинг шаҳри бўлган дейишади. Бироқ ишончсизликда ҳам бошқа шаҳарларни ортда қолдирган бу шаҳар ҳақида У шундай дейди, “Ҳукм кунидан Садўм ва Ғамўра шаҳарларининг аҳволи сеникидан енгилроқ бўлади”, дейди. “Исо шолга – Дадил бўл, ўғлим …” дейди. Муқаддас Китобнинг асл нусхасида ҳам бу ерда “ўғлим” маъносини берадиган сўз ишлатилган. Бу сўз нафақат инсоннинг ўз ўғил фарзандига балки, шогирди ва қўл остидаги ўқувчилари учун ҳам ишлатиладиган сўз сифатида ишлатилган. Бизда ҳам фарзандимиз қатори бўлган болаларни “ўғлим”, “қизим” деб мурожаат қилиш одатий ҳол.

Narrator 1 Устоз шогирдига ҳам бу сўзни бемалол ишлата олади. “Дадил бўл” сўзи эса қандайдир яхшиликка, буюкроқ ва янги бир нарсага тайёр бўлиш ва ҳаракат қилишни англатади. Исонинг “Дадил бўл, ўғлим” деган сўзи, ўша шолнинг ҳозирги кўрсатадиган йўлида давом этиши ва Худога имон келтириши ҳақида кўрсатма ҳам эди. Исо бу шолнинг ишончи нақадар кучли эканини кўриб турар эди. Шунинг учун ҳам шу ишончда давом этишига кўрсатма берди. Бу ишонч туфайли, Исо унинг гуноҳларини ҳам кечирди. Калом аниқ қилиб бу одамнинг шол эканини айтади. Ўша даврда уйларнинг томлари текис қилиб, дам олиб ўтирса бўладиган қилиб қурилган эди. Томга уйнинг ёнбошидан ёки олд томонидан ёнламасига қилиб қурилган зиналалардан кўтарилса бўларди. Томни осонгина тешганидан ўша пайтдаги томларни осонгина олиб ташласа ёки очса бўладиган қилиб қурилганини билиш мумкин.

Narrator 2 Табиийки томнинг усти лой билан сувалган ва тагига осон олинадиган қамиш ёки шунга ўхшаш майда шоҳ-шабалар тўшалган ва уларни тутиб туриш учун бир нечта жойига узун ва мустаҳкам ёғочлар ётқизилган. Бу усулда қурилган уйлар биз учун ҳайратланарли ёки янгилик эмас, сабаби, яқин-яқингача бизда ҳам шундай томи текис уйлар бўларди. Томларга яҳудийлар каби дам олиш учун чиқмасак ҳам, қиш учун қоқи тайёрлаш, ўтинларни тахлаш ёки том устига чиқиб кетган узумларни териш учун чиқардик. Бу шолнинг қандай ёки нимада олиб келганлари ҳақида турли тахминлар мавжуд бўлса-да, Калом шолни тўшакда олиб келганлари ҳақида айтади. “Исо…шолга – Ўрнингдан тур! Тўшагингни олиб уйингга бор! – деб буюрди.”

Narrator 2 Павлус Римга борадиган бўлса унга берилган топшириқни, яъни маъжусийларга ҳам хушхабарни етказиш вазифасини бажара олишини биларди. Ҳаворийлар китобининг охирги бобида Павлуснинг Римга етиб боргани ҳақида ўқиймиз. 28 бобнинг 30 оятида эса у ижарага олинган уйда икки йил яшагани ёзилган. “Павлус ижарага олган уйида икки йил яшади ва уни кўргани келган ҳаммани қабул қилди. У жасорат билан Худонинг Шоҳлиги ҳақида ваъз айтиб, Раббимиз Исо Масиҳ тўғрисида таълим берди. Ҳеч ким буни таъқиқлашга уринмади.” Ўша уйда яшаб у Хушхабарни тарғиб қилиш учун астойдил ҳаракат қилди. Ўша пайтда нафақат яҳудийлар, балки Римда яшаб турган бошқа халқ вакиллари ҳам Масиҳни Нажоткор деб қабул қилишди. Павлус Рим Империясининг ҳар бир бурчагига етиб борадиган даражада Хушхабар уруғларини экаётган эди. Павлуснинг Римга боришдан мақсади ҳам шу эди.

Narrator 1 У яшаган уйнинг олди одамга тўлиб кетганини тасаввур қилинг. Унинг олдига келган одамларнинг баъзилари чуқур ўйга толиб, яна баъзилари хурсандчилик билан чиқиб кетганлар. Павлус Хушхабар айтган жойларнинг деярли барчасида қаттиқ қаршиликларга учраган. Айниқса, Яҳудийлар унинг бу ишини тўхтатишга кўп бора ҳаракат қилганлар. Аммо Римда бошқача бўлди. Рим турли миллатли шаҳар эди. Рим Яҳудий уламоларининг тайзиқидан узоқдаги шаҳар бўлгани сабаб, Хушхабар тезроқ ёйиларди. Бу эса Павлусга хурсандчилик берарди, чунки у Раббимиз берган топшириқни бажараётган эди-да. Биз Рим ҳукмдорларининг бу воқеаларга муносабатини билмаймиз, аммо тахмин қилишимиз мумкин. Одамлардан ҳоли бўлганида эса Павлус мактуб ёзган. Янги Аҳдга киритилган китобларнинг кўпчилигини Павлуснинг қўли билан ёзилган мактублар ташкил қилади.

Narrator 2 Тарихий манбааларга кўра, у бу мактубларнинг кўпчилигини қамоқда бўлганида ёзган. Ҳаворий Павлуснинг мактублари Римдан туриб ёзилганига тарихий далиллар мавжуд. Павлус ёзган мактубларнинг охирида шундай маълумот келтирилган. Хуллас, Павлуснинг охирги мактуби ўғлидай бўлиб қолган шогирди Тимўтийга ёзилган эди. Тимўтий тоза яҳудий эмас эди. Унда Юнон қони ҳам бор эди. У Листра шаҳридан бўлиб, Павлус Тимўтийнинг ўзининг биринчи хизмат сафари чоғида танишган эди. Унинг оиласи ҳам Масиҳнинг Нажоткорлигига имон келтирган эди. У Павлус билан бирга 17 йил давомида Ўрта Ер денгизи бўйлаб саёҳат қилди. Павлус қамоқдан чиқарилганидан кейин, у Тимўтийни маҳсус хизмат билан Эфес шаҳрида қолдирди. Аммо тезда Павлусни яна қамоққа олишди.